Mae Rhywbeth Pwysig Iawn ar Goll o Ddeddf Dedfrydu 2026 – Adsefydlu

Credai Adferiad bod llawer i’w groesawu yn Neddf Dedfrydu 2026, megis y pwyslais ar lety wedi ei gymeradwyo a thriniaeth yn y gymuned. Ond, mae bwlch mawr: adsefydlu preswyl. Fel elusen sy’n gweithio gyda phobl sy’n trosglwyddo o’r system cyfiawnder troseddol i mewn i adferiad, rydym yn meddwl bod hyn yn ddiofalwch a allai danseilio’r diwygiadau cyn iddynt gael eu gweithredu’n iawn.

Beth sy’n drawiadol yw pa mor benodol yw rhai o’r argymhellion defnydd cyffuriau ac alcohol. Mae’r Adolygiad Dedfrydu Annibynnol oedd yn hysbysu’r Ddeddf hyd yn oed yn sôn am fonitro ‘semaglutide’, cyffur arbrofol sydd heb dystiolaeth sylfaenol am driniaeth caethiwed. Ond mae adsefydlu preswyl, sy’n ymyrraeth sydd wedi’i hen sefydlu, sydd â rôl wedi’i diffinio mewn llwybrau adferiad, yn absennol.

Mae yna ffocws sylweddol ar lety wedi’i gymeradwyo a thriniaeth yn y gymuned. Wrth gwrs, mae’r pethau yma’n bwysig ac fe allent newid bywydau, ond nid ydynt yn gweithio ar eu pen eu hunain.

I lawer o bobl sy’n gadael y carchar, adsefydlu yw’r cam sy’n gwneud i adferiad deimlo o fewn eu cyrraedd. Mae’n rhoi amser i bobl i sefydlogi, i adeiladu hyder, ac i ddechrau newid eu patrymau ffordd o fyw. Heb y sylfaen honno, rydym yn gofyn i bobl fynd yn syth o’r carchar i mewn i lety sy’n rhydd o gyffuriau, gyda dim ond triniaeth gymunedol gyfyngedig y tu ôl iddynt, ac yna’n ymddwyn fel ein bod wedi ein synnu pan nad yw eu sobrwydd yn dal.

Rydym yn gwybod eisoes beth sy’n digwydd. Mae’r Alban wedi dangos beth sy’n bosibl drwy eu llwybr ‘Prison to Rehab Pathway’. Mae’n dangos beth allai gael ei weithredu yng Nghymru a Lloegr.

Os yw’r diwygiad i ddedfrydu o ddifri am adferiad a diogelwch y cyhoedd, mae angen i adsefydlu fod yn rhan o’r fframwaith: cyllid wedi’i amddiffyn, asesiad rheolaidd yn ystod cynllunio’r ddedfryd, llwybrau carchar-i-adsefydlu clir, a chynllunio rhyddhau sy’n cynnig gwaith, addysg, a chefnogaeth hirdymor.

Os rydym am i’r diwygiadau hyn lwyddo, mae’n rhaid i ni ystyried adsefydlu fel rhan hanfodol o adferiad.